Czas pędzi jak szalony, a kolejne lata mijają szybciej niż kiedyś. To wrażenie towarzyszy wielu osobom, które zauważają, że grudzień nadchodzi znacznie szybciej niż w czasach dzieciństwa. Zjawisko to nie jest tylko złudzeniem, ale wynikiem konkretnych procesów zachodzących w ludzkim ciele i umyśle.
Matematyczna perspektywa wieku
Jednym z najprostszych wyjaśnień tego fenomenu jest koncepcja proporcjonalna, którą w 1877 roku opisał francuski filozof Paul Janet. Według tej teorii postrzeganie upływu roku życia zmienia się wraz z wiekiem, ponieważ odniesieniem staje się całe dotychczasowe życie człowieka.
Dla pięcioletniego dziecka jeden rok stanowi aż dwadzieścia procent całego jego życia. To ogromny kawałek czasu, dlatego oczekiwanie na kolejne urodziny wydaje się wiecznością. Zupełnie inaczej wygląda to u osoby pięćdziesięcioletniej. W tym przypadku jeden rok to zaledwie dwa procent przeżytych lat, przez co okres ten ginie w perspektywie całego doświadczenia.
Fizjologia i wolniejszy mózg
Poza matematyką ogromną rolę odgrywa biologia. Jak wskazał prof. Adrian Bejan z Duke University w pracy opublikowanej w 2019 roku na łamach czasopisma „European Review”, z wiekiem rośnie rozmiar i złożonosć sieci nerwowych w ludzkim ciele. Jednocześnie dochodzi do degradacji ścieżek neuronalnych.
Przez te zmiany sygnały elektryczne przemieszczają się wolniej. Mózg starszego człowieka przetwarza mniej obrazów wizualnych w tym samym czasie w porównaniu do mózgu dziecka. To fizyczne spowolnienie sprawia, że świat zewnętrzny wydaje się zmieniać szybciej, a czas ucieka niepostrzeżenie.
Różnica między tygodniami a dekadami
Nie każde odcinki czasu przyspieszają w takim samym tempie. Pokazują to badania, które w 2005 roku opublikowali Marc Wittmann i Sandra Lehnhoff z Uniwersytetu Ludwiga i Maksymiliana w Monachium. Naukowcy przepytali 499 uczestników w wieku od czternastu do dziewięćdziesięciu czterech lat.
Wyniki pokazały, że wrażenie szybszego upływu czasu dotyczy głównie długich okresów, takich jak całe dekady. Z kolei krótkie odcinki, na przykład pojedyncze tygodnie czy miesiące, są oceniane bardzo podobnie niezależnie od wieku badanej osoby.
Rutyna i kompresja wspomnień
W ujęciu psychologicznym, zapoczątkowanym m.in. przez Williama Jamesa w książce „Principles of Psychology” z 1890 roku, dorosłe życie charakteryzuje się znacznie większą rutyną. Dzieci stale doświadczają czegoś po raz pierwszy, co zmusza mózg do rejestrowania szczegółów.
Gdy w codziennym życiu brakuje nowych i wyrazistych doświadczeń, mózg zaczyna kompresować wspomnienia. Okresy pełne rutyny zlewają się w pamięci wstecznej w jedną całość. Kiedy człowiek ogląda się za siebie po kilku latach pracy na etacie, widzi zwarty blok wspomnień, co potęguje wrażenie, że te lata minęły w mgnieniu oka.
Jak oceniasz ten tekst?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz