Imieniny: GrzegorzMikołajki za 19 dni7:00 15:41 (−3 min)
Profilaktyka

Nowe metody wczesnego wykrywania choroby Alzheimera – co mogą pokazać biomarkery krwi?

Nowe testy krwi z biomarkerami p-tau217 pozwalają wykryć alzheimera na lata przed objawami. Sprawdź, jak działa nowoczesna diagnostyka.

Nowe metody wczesnego wykrywania choroby Alzheimera – co mogą pokazać biomarkery krwi?
Fot. Ivan S / Pexels

Choroba Alzheimera kojarzy się zazwyczaj z długim procesem diagnozy, który do niedawna opierał się głównie na testach pamięci, skomplikowanych badaniach obrazowych oraz kosztownych procedurach. Zmiany w mózgu zaczynają się jednak na długo przed tym, jak pacjent czy jego blisci zauważą pierwsze problemy z pamięcią. Tradycyjne metody, takie jak pozytonowa tomografia emisyjna, czyli PET, bywają drogie i trudno dostępne. Sytuacja zaczyna się jednak zmieniać dzięki medycynie laboratoryjnej i nowym sposobom analizy próbek pobieranych z ludzkiego organizmu.

Przełom w probówce, czyli co potrafi krew

Badania nad biomarkerami trwały od lat, ale prawdziwy przełom nadszedł w maju 2025 r. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, czyli FDA, dopuściła wtedy do obrotu pierwszy test krwi wspomagający diagnostykę choroby Alzheimera. Opiera się on na wykrywaniu takich wskaźników jak białko p-tau217 oraz beta-amyloid. Chodzi o to, że odpowiednie białka zaczynają krążyć w krwiobiegu, kiedy w ośrodkowym układzie nerwowym dochodzi do procesów chorobowych. Zamiast skomplikowanego prześwietlania głowy, lekarz może zlecić zwykłe pobranie krwi w przychodni.

Metoda ta zyskuje na znaczeniu także ze względu na swoją dokładność. Nowe testy oparte na osoczowych biomarkerach osiągają skuteczność wynoszącą ponad 90 procent, a dokładniej od 91,7 do 97,3 procent. To wynik porównywalny z tradycyjnymi, o wiele bardziej inwazyjnymi metodami diagnostycznymi. Pacjent zyskuje więc szybką i precyzyjną informację bez konieczności przechodzenia przez stresujące i wyczerpujące procedury szpitalne.

Co oznaczają konkretne liczby dla pacjenta?

Sama diagnoza to jedno, ale kluczem staje się przewidywanie ryzyka. W 2026 r. opublikowano nowe międzynarodowe badania w czasopiśmie „JAMA”, które objęły 2684 osoby. Wyniki pokazały, że obecność biomarkera p-tau217 we krwi pozwala bardzo precyzyjnie prognozować ryzyko zaburzeń poznawczych w przyszłości. Liczby mówią same za siebie:

  • 38 procent to ryzyko rozwoju zaburzeń poznawczych w ciągu 5 lat u osób bez wcześniejszych objawów, które w badaniach krwi miały najwyższe stężenie p-tau217.
  • 78 procent to ryzyko rozwoju zaburzeń w ciągu 10 lat u pacjentów z najwyższym stężeniem tego samego biomarkera.

Takie statystyki oznaczają, że lekarze zyskują potężne narzędzie prewencyjne. Wiedza o tym, że procesy chorobowe ruszyły na dekadę przed pojawieniem się pierwszych symptomów, daje czas na wdrożenie zmian w stylu życia czy włączenie leczenia spowalniającego rozwój schorzenia.

Wcześniej niż tomograf

Warto też spojrzeć na wyniki ogłoszone w 2026 r. przez zespół z Mass General Brigham w Stanach Zjednoczonych, które ukazały się na łamach „Nature Communications”. Naukowcy dowiedli, że poziom p-tau217 we krwi może zasygnalizować zmiany neurodegeneracyjne nawet na kilka lat wcześniej, zanim staną się one w ogóle widoczne w klasycznym badaniu PET amyloidu. To całkowicie zmienia perspektywę patrzenia na neurologię. Krew okazuje się czulszym wskaźnikiem niż zaawansowana aparatura obrazowa.

W lipcu 2025 r. opublikowano zresztą pierwsze oficjalne wytyczne kliniczne, między innymi za sprawą Alzheimer's Association, które uporządkowały praktyczne wykorzystanie biomarkerów z krwi w codziennej diagnostyce. Dzięki temu lekarze zyskali jasne instrukcje, jak interpretować wyniki pacjentów i kiedy wdrażać dalsze działania.

Nowa rzeczywistość gabinetów lekarskich

Wejście testów krwi do powszechnego użytku sprawia, że opieka nad seniorem czy osobą z grupy ryzyka przestaje być grą w ciemno. Zamiast czekać na pogorszenie pamięci, medycyna stawia na wczesne wychwytywanie zagrożeń. Koszty badań spadają, a dostępność rośnie, co w starzejącym się społeczeństwie ma kolosalne znaczenie. Proste ukłucie igłą w ramie może za kilka lat oszczędzić wielu rodzinom dramatów związanych z późnym wykryciem otępienia.

Jak oceniasz ten tekst?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny. Komentarze są moderowane.

Dodając komentarz, akceptujesz zasady dyskusji. Administratorem danych jest wydawca serwisu, szczegóły w polityce prywatności.

Newsletter

Horyzont tygodnia

W każdą niedzielę pięć tekstów, które warto przeczytać. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.

Pogoda

Warszawa

4°

Mżawka

  • Odczuwalna 0°
  • Wiatr 12 km/h
  • Wilgotność 97%
  1. śr9°4°100%
  2. cz10°7°55%
  3. pt8°-1°54%
  • PowietrzeumiarkowanaPM2,5 41 µg/m³

Dane: Open-Meteo

Kursy walut

NBP, 17.11.2026
EUReuro4,4032−0,04%
USDdolar amer.4,0022+0,04%
CHFfrank szw.4,7749+0,30%
GBPfunt5,2821+0,10%
Złoto1 g, NBP496,13 zł−0,74%

Kursy średnie, tabela 223/A/NBP/2026

Czytane teraz

  1. Lęk przed starzeniem się – dlaczego branża wellness sprzedaje nam obietnicę wiecznej młodości?
  2. Praca w opiece w Niemczech – jak budować doświadczenie i dobrze wykonywać codzienne obowiązki?
  3. Ubezpieczenie kredytu hipotecznego, za co płaci kredytobiorca
  4. Myjnia automatyczna, bezdotykowa czy detailing. Jak bezpiecznie dbać o lakier nowego auta

Co zrobić w listopadzie

listopad 2026
  • DomSprawdź izolację poddasza i strych
  • DomKontroluj wilgotność w domu: 40–60%
  • DomPrzygotuj plan świątecznych porządków
  • OgródZabezpiecz kran ogrodowy przed mrozem
  • OgródSchowaj meble ogrodowe i węże