Azja Centralna od lat była uznawana za strefę wpływów Moskwy. Dawne republiki radzieckie gospodarczo i politycznie spoglądały głównie w stronę Kremla. Dziś jednak sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Kraje takie jak Kazachstan, Uzbekistan czy Kirgistan zręcznie wykorzystują fakt, że Rosja jest mocno zaangażowana w konflikt na Ukrainie i mierzy się z zachodnimi sankcjami, a Chiny szukają nowych szlaków handlowych i rynków zbytu.
Chińskie miliardy zmieniają układ sił
Pekin bardzo mocno zaznacza swoją obecność w regionie, oferując gigantyczne wsparcie finansowe i inwestycje infrastrukturalne. Po dziesięciu miesiącach 2025 roku handel Chin z państwami Azji Centralnej wzrosł o 12 procent w porównaniu do wcześniejszego okresu. Łączna wartość wymiany handlowej przekroczyła 106 miliardów dolarów, z czego ponad 71 miliardów dolarów stanowił eksport z Chin, a 35 miliardów dolarów import.
Skumulowane chińskie inwestycje w tym regionie osiągnęły do połowy 2025 roku poziom blisko 36 miliardów dolarów, według danych Eurazjatyckiego Banku Rozwoju. Najwięcej zyskuje Kazachstan, w którym wartość chińskich inwestycji zamknęła się kwotą 11,4 miliarda dolarów.
Nowe szlaki handlowo-transportowe omijające Rosję
Kraje regionu nie chcą być całkowicie zależne od jednego partnera, dlatego szukają alternatywnych dróg eksportu swoich towarów. Kluczową rolę odgrywa tutaj Transkaspijski Międzynarodowy Korytarz Transportowy, znany jako Korytarz Środkowy albo TITR. Pozwala on na przewożenie ładunków z Azji do Europy z ominięciem terytorium Rosji.
W ciągu siedmiu lat wolumen ładunków transportowanych przez terytorium Kazachstanu za pośrednictwem tego szlaku wzrosł ponad pięciokrotnie. Obecnie roczny przewóz osiąga ponad 4,5 miliona ton towarów. Apetyty są jednak większe. W kwietniu 2026 roku szefowie rządów Organizacji Państw Turkijskich spotkali się w Baku i zadeklarowali wolę zwiększenia wolumenu ładunków przewożonych szlakiem TITR o kolejne 10 procent w całym 2026 roku.
Jak na to reaguje Moskwa
Rosja widzi, że traci monopol na kontrolę ekonomiczną w swojej dawnej strefie podwórkowej. Moskwa musi jednak ważyć kroki. Zależność gospodarcza Rosji od Pekinu jest obecnie tak duża, że Kreml nie może pozwolić sobie na otwarte konfrontacje z Chinami w Azji Centralnej. Zamiast tego próbuje utrzymać pozycję poprzez dostawy surowców energetycznych oraz współpracę w ramach organizacji regionalnych.
Lokalne rządy wykorzystują te napięcia. Rozmawiają z Zachodem, przyjmują chińskie inwestycje, a jednocześnie handlują z Rosją. Taka polityka wielowektorowa pozwala im maksymalnie zyskać na rywalizacji mocarstw, nie wpadając w całkowitą zależność od żadnego z nich.
Jak oceniasz ten tekst?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz