Wyobraź sobie, że włączasz komputer i widzisz w sieci swoje własne zdjęcie. Wyglądasz na nim, jak robisz coś dziwnego, kompromitującego albo po prostu zupełnie obcego. Problem w tym, że nigdy w życiu nie zrobiłeś takiej fotki. To dzieło algorytmu, który w kilka sekund wygenerował obraz do złudzenia przypominający Twoją twarz. Sztuczna inteligencja potrafi zdziałać cuda, ale coraz częściej staje się też narzędziem do tworzenia cyfrowego chaosu. Kiedy czyjś wizerunek zostaje bezczelnie skopiowany i przerobiony przez sieć neuronową, poszkodowany nie musi jednak bezradnie rozkładać rąk. Prawo daje nam konkretne narzędzia, choć droga do sprawiedliwości bywa kręta.
Prawo do wizerunku to nie żarty
W polskim porządku prawnym wizerunek każdego człowieka jest chroniony bardzo mocno. Zgodnie z art. 81 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. I tu pojawia się pierwszy zgrzyt, gdy w grę wchodzi sztuczna inteligencja. Twórca fake'u często twierdzi, że to przecież nie zdjęcie, tylko wygenerowana grafika, która nikogo konkretnego nie przedstawia. Tyle że algorytmy karmią się prawdziwymi twarzami z internetu. Jeśli efekt końcowy pozwala bez trudu rozpoznać konkretną osobę, mamy do czynienia z naruszeniem dóbr osobistych, o których mowa w Kodeksie cywilnym.
Nowe przepisy i twarde terminy
Świat prawniczy musiał nadążyć za technologią, a lata 2026 przyniosły w tej kwestii prawdziwe trzęsienie ziemi. Już 2 sierpnia 2026 r. zaczęły w pełni obowiązywać unijne przepisy rozporządzenia AI Act, które nakładają rygorystyczne obowiązki transparentności na materiały generowane przez sztuczną inteligencję, w tym tak zwane deepfake'i. Z kolei na gruncie krajowym, 3 lipca 2026 r. uchwalono polską ustawę o systemach sztucznej inteligencji, a 28 października 2026 r. weszły w życie kluczowe przepisy dotyczące kontroli oraz postępowania w sprawie naruszeń w tym zakresie. Dzięki temu poszkodowani zyskali znacznie szybszą ścieżkę reagowania na cyfrowe nadużycia.
Co dokładnie możesz zrobić, gdy AI „ukradnie” Twoją twarz?
Przede wszystkim nie zwlekaj i zbieraj dowody. Zrób zrzuty ekranu, zabezpiecz linki, a jeśli to możliwe, zapisz pliki źródłowe. Każdy dzień zwłoki to ryzyko, że materiał zniknie z sieci, a namierzenie autora będzie graniczyć z cudem. Pierwszym krokiem jest zazwyczaj kontakt z administratorem serwisu, na którym pojawiło się fałszywe zdjęcie. Powołując się na przepisy o ochronie dóbr osobistych oraz unijne unormowania dotyczące sztucznej inteligencji, możesz zażądać natychmiastowego usunięcia pliku. Platformy internetowe zazwyczaj reagują szybko, bo obawiają się odpowiedzialności prawnej.
Kolejny krok to wezwanie do zaprzestania naruszeń skierowane bezpośrednio do osoby, która materiał stworzyła i opublikowała. Jeżeli twórca deepfake'u liczy na anonimowość w sieci, szybko może się zdziwić. Organy ścigania mają coraz lepsze narzędzia do identyfikacji autorów takich publikacji. W przypadku poważnych naruszeń, na przykład takich, które uderzają w Twoją reputację zawodową lub dobre imię, masz pełne prawo skierować sprawę do sądu cywilnego. Możesz domagać się przeprosin, usunięcia skutków naruszenia, a także zadośćuczynienia pieniężnego za wyrządzoną krzywdę niemajątkową.
Jak bronić się na co dzień?
Walka z algorytmami bywa nierówna, ale można utrudnić życie twórcom fałszywek. Warto dbać o to, jakie zdjęcia wrzucamy do publicznych serwisów społecznościowych. Im mniej wyraźnych, wysokiej jakości zbliżeń naszej twarzy krąży w otwartym dostępie, tym trudniej sztucznej inteligencji stworzyć idealną replikę. Warto też regularnie sprawdzać swój wizerunek w sieci za pomocą prostych narzędzi do wyszukiwania obrazem. Reagowanie na każdy przypadek nadużycia od samego początku buduje mocny fundament pod ewentualne roszczenia i pokazuje, że na cyfrową samowolkę nie ma zgody.
Jak oceniasz ten tekst?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz